Nauka i badania

Po co wam to?

Słownictwo związane z nauką i badaniami jest niezbędne, gdy planujecie studia za granicą, pracę w międzynarodowym środowisku naukowym, czy nawet czytanie artykułów naukowych w oryginale. Znajomość tych terminów pozwoli wam swobodnie dyskutować o odkryciach naukowych, prowadzonych badaniach czy innowacjach technologicznych podczas rozmów z obcokrajowcami lub na konferencjach międzynarodowych.

Jak to działa?

Słownictwo naukowe w języku angielskim często wywodzi się z łaciny i greki, podobnie jak w języku polskim. Dzięki temu wiele terminów brzmi podobnie, ale uwaga na „false friends” – słowa brzmiące podobnie, ale mające inne znaczenie!

Podstawowe terminy naukowe:

Angielski	Wymowa	Polski
science	/ˈsaɪəns/	nauka
research	/rɪˈsɜːtʃ/	badania
experiment	/ɪkˈsperɪmənt/	eksperyment
hypothesis	/haɪˈpɒθəsɪs/	hipoteza
theory	/ˈθɪəri/	teoria
discovery	/dɪˈskʌvəri/	odkrycie
innovation	/ˌɪnəˈveɪʃn/	innowacja
data	/ˈdeɪtə/	dane
analysis	/əˈnæləsɪs/	analiza

Osoby w nauce:

Angielski	Wymowa	Polski
scientist	/ˈsaɪəntɪst/	naukowiec
researcher	/rɪˈsɜːtʃə/	badacz
professor	/prəˈfesə/	profesor
PhD student	/ˌpiː eɪtʃ ˈdiː ˈstjuːdnt/	doktorant
lab assistant	/ˈlæb əˈsɪstənt/	asystent laboratoryjny

Najważniejsze czasowniki:

Angielski	Wymowa	Polski
to research	/rɪˈsɜːtʃ/	badać
to analyze	/ˈænəlaɪz/	analizować
to conduct (an experiment)	/kənˈdʌkt/	przeprowadzać (eksperyment)
to prove	/pruːv/	udowodnić
to disprove	/dɪsˈpruːv/	obalić
to discover	/dɪˈskʌvə/	odkryć
to develop	/dɪˈveləp/	rozwinąć

Przykłady z życia:

Rozmowa na konferencji naukowej

Sarah: Hi, I’m Sarah. What field are you researching?
Cześć, jestem Sarah. W jakiej dziedzinie prowadzisz badania?

Tomek: I’m conducting experiments on renewable energy sources. My team has collected data from over 100 solar panels.
Prowadzę eksperymenty nad odnawialnymi źródłami energii. Mój zespół zebrał dane z ponad 100 paneli słonecznych.

Sarah: That’s fascinating! Have you published any papers on your findings yet?
To fascynujące! Czy opublikowałeś już jakieś artykuły na temat swoich odkryć?

Tomek: Yes, we’ve just had our research paper peer-reviewed and it will be published in the International Journal of Sustainable Energy next month.
Tak, nasz artykuł naukowy właśnie przeszedł recenzję naukową i zostanie opublikowany w International Journal of Sustainable Energy w przyszłym miesiącu.

Sarah: I’d love to read your abstract. Are you presenting at this conference?
Chętnie przeczytałabym twoje streszczenie. Czy prezentujesz na tej konferencji?

Tomek: Yes, I’ll be giving a presentation tomorrow morning about our latest breakthrough.
Tak, jutro rano będę prowadził prezentację o naszym najnowszym przełomie.

Zasady do zapamiętania

1. W przeciwieństwie do polskiego, w angielskim używamy „research” jako rzeczownika niepoliczalnego:
   • ✓ I’m doing research on climate change.
   • ✗ I’m doing researches on climate change.
2. „Data” w angielskim naukowym często traktowane jest jako rzeczownik w liczbie mnogiej:
   • The data show that our hypothesis was correct. (formalnie)
   • The data shows that our hypothesis was correct. (nieformalnie)
3. Pamiętajcie o różnicy między „experiment” a „experience”:
   • Experiment = eksperyment (naukowy)
   • Experience = doświadczenie (życiowe)
4. W języku akademickim unikajcie pierwszej osoby:
   • Mniej formalnie: „I conducted an experiment.”
   • Bardziej formalnie: „An experiment was conducted.” lub „The experiment yielded the following results.”

Sprawdź się!

Ćwiczenie:

1. Jak po angielsku powiesz, że prowadzisz badania nad nowymi lekami?
2. Jak nazwiesz osobę, która pracuje w laboratorium i pomaga przy eksperymentach?
3. Co oznacza zwrot „peer-reviewed journal”?
4. Jak powiesz po angielsku: „Naukowcy odkryli nową planetę”?
5. Uzupełnij zdanie: „Our team has _______ a new method of water purification.”

Odpowiedzi:

1. I am conducting research on new medications/drugs. („Conduct research” to poprawne wyrażenie na „prowadzenie badań”)
2. Lab assistant. (Asystent laboratoryjny – osoba pomagająca w przeprowadzaniu doświadczeń)
3. To czasopismo naukowe, w którym artykuły są recenzowane przez innych ekspertów z danej dziedziny przed publikacją.
4. Scientists have discovered a new planet. (Użyj czasownika „discover” dla odkryć)
5. developed. („Develop a method” oznacza opracowanie metody)

Jak to zapamiętać?

Aby łatwiej zapamiętać naukowe słownictwo, wyobraźcie sobie siebie jako naukowców prowadzących badania. W waszym umyśle stwórzcie „laboratorium językowe”, gdzie każdy nowy termin to kolejne narzędzie badawcze. Opowiadajcie sobie o swoich wymyślonych odkryciach używając nowych słów – im bardziej abstrakcyjne i zabawne wasze „badania”, tym lepiej zapamiętacie słownictwo!

Na przykład: „Yesterday, I conducted an experiment (przeprowadziłem eksperyment) on whether plants grow better when you sing to them. My hypothesis (hipoteza) was that classical music would yield (przynieść) the best results, but my data (dane) disproved (obaliły) this theory.”

Co zapamiętać?

• „Research” to rzeczownik niepoliczalny, nie mówimy „researches”
• Przy opisywaniu odkryć i badań używajcie precyzyjnych czasowników: conduct (experiments), analyze (data), publish (findings)
• W formalnym języku naukowym używa się strony biernej: „It was discovered that…” zamiast „We discovered…”
• Artykuły naukowe mają swoją specyficzną strukturę: abstract (streszczenie), introduction (wstęp), methods (metody), results (wyniki), discussion (dyskusja), conclusion (wnioski)