Po co wam to?
Czasowniki modalne są niezbędne do wyrażania możliwości, umiejętności, obowiązków i rad w języku angielskim. Dzięki nim możecie powiedzieć, co potraficie robić, co musicie zrobić lub co powinniście zrobić. Są używane codziennie przez wszystkich mówiących po angielsku i pozwolą wam precyzyjniej wyrażać wasze myśli.
Jak to działa?
Czasowniki modalne to specjalne czasowniki, które dodajemy przed głównym czasownikiem, aby nadać mu dodatkowe znaczenie. Mają kilka cech szczególnych:
- Nie zmieniają formy w zależności od osoby (I can, you can, he can)
- Po nich zawsze występuje czasownik w formie podstawowej (bez „to”)
- Nie używamy „do/does/did” w pytaniach i przeczeniach z modalnymi
CAN / COULD – umiejętność, możliwość
CAN – używamy, gdy mówimy o teraźniejszej umiejętności lub możliwości:
- I can swim. (Potrafię pływać.)
- She can speak three languages. (Ona potrafi mówić w trzech językach.)
- Can you help me? (Czy możesz mi pomóc?)
- I can’t come to the party. (Nie mogę przyjść na imprezę.)
COULD – używamy, gdy mówimy o:
- Przeszłej umiejętności:
- I could swim when I was five. (Potrafiłem pływać, gdy miałem pięć lat.)
- Bardziej grzecznej prośbie:
- Could you open the window? (Czy mógłbyś otworzyć okno?)
- Możliwości w przyszłości (mniej pewnej):
- We could go to the cinema tomorrow. (Moglibyśmy pójść jutro do kina.)
MUST – konieczność, obowiązek, silne przekonanie
- You must finish your homework. (Musisz skończyć swoją pracę domową.)
- I must remember to call my mom. (Muszę pamiętać, żeby zadzwonić do mamy.)
- She must be tired after working all day. (Ona musi być zmęczona po całym dniu pracy.) – silne przekonanie
Przeczenie must not / mustn’t oznacza zakaz:
- You mustn’t talk during the exam. (Nie wolno rozmawiać podczas egzaminu.)
SHOULD – rada, powinność
- You should eat more vegetables. (Powinieneś jeść więcej warzyw.)
- We should leave early to avoid traffic. (Powinniśmy wyjść wcześnie, żeby uniknąć korków.)
- Should I call him? (Czy powinienem do niego zadzwonić?)
- You shouldn’t stay up late. (Nie powinieneś kłaść się późno spać.)
Przykłady z życia:
Sytuacja: Wizyta u lekarza
Pacjent: Good morning, doctor. I have a terrible headache.
(Dzień dobry, doktorze. Mam okropny ból głowy.)
Lekarz: How long have you had it? Can you describe the pain?
(Od jak dawna pan go ma? Czy może pan opisać ten ból?)
Pacjent: I’ve had it since yesterday. I can’t sleep and I can’t concentrate on my work.
(Mam go od wczoraj. Nie mogę spać i nie mogę się skoncentrować na pracy.)
Lekarz: I see. You should take these pills twice a day. You must drink plenty of water too.
(Rozumiem. Powinien pan brać te tabletki dwa razy dziennie. Musi pan też pić dużo wody.)
Lekarz: Could you come back next week if the pain doesn’t stop?
(Czy mógłby pan wrócić w przyszłym tygodniu, jeśli ból nie ustąpi?)
Pacjent: Yes, I can come on Tuesday morning. Should I avoid coffee?
(Tak, mogę przyjść we wtorek rano. Czy powinienem unikać kawy?)
Lekarz: Yes, you should avoid caffeine. You mustn’t take any alcohol with these medications.
(Tak, powinien pan unikać kofeiny. Nie wolno panu pić alkoholu podczas brania tych leków.)
Zasady do zapamiętania
| Modalny | Znaczenie | Przykład | Tłumaczenie |
|---|---|---|---|
| can | umiejętność, możliwość | I can swim. | Potrafię pływać. |
| could | przeszła umiejętność / grzeczna prośba | I could swim when I was 6. / Could you help me? | Potrafiłem pływać, gdy miałem 6 lat. / Czy mógłbyś mi pomóc? |
| must | konieczność, obowiązek | You must finish your homework. | Musisz skończyć swoją pracę domową. |
| must not / mustn’t | zakaz | You mustn’t smoke here. | Nie wolno tu palić. |
| should | rada, powinność | You should eat healthy food. | Powinieneś jeść zdrowe jedzenie. |
| shouldn’t | rada, by czegoś nie robić | You shouldn’t eat so much sugar. | Nie powinieneś jeść tak dużo cukru. |
Sprawdź się!
Ćwiczenie:
- Wybierz odpowiedni czasownik modalny: You _____ brush your teeth twice a day. (rada)
- Uzupełnij zdanie: I _____ speak English, but I _____ speak Chinese. (umiejętność)
- Wybierz odpowiedni czasownik modalny: We _____ be at the airport two hours before the flight. (konieczność)
- Uzupełnij zdanie: _____ you help me with my luggage, please? (grzeczna prośba)
- Wybierz odpowiedni czasownik modalny: You _____ touch that wire – it’s dangerous! (zakaz)
Odpowiedzi:
- You should brush your teeth twice a day. (To rada dotycząca zdrowia.)
- I can speak English, but I can’t speak Chinese. (Wyrażamy umiejętność i jej brak.)
- We must be at the airport two hours before the flight. (To konieczność, obowiązek.)
- Could you help me with my luggage, please? (Grzeczna prośba o pomoc.)
- You mustn’t touch that wire – it’s dangerous! (Stanowczy zakaz.)
Jak to zapamiętać?
Pomyślcie o tych czasownikach modalnych jako o „sile wyrażania”:
- CAN/COULD = MOŻLIWOŚĆ (MOżna, MOżliwe)
- MUST = MUSOWO (MUSisz koniecznie)
- SHOULD = SUGESTIA (Sugeruję, że powinieneś)
Zapamiętajcie też, że po każdym modalnym zawsze używamy „gołego” czasownika (bez „to”):
- I can swim (NIE: I can to swim)
- You must go (NIE: You must to go)
- We should try (NIE: We should to try)
Co zapamiętać?
- Czasowniki modalne nie zmieniają formy w zależności od osoby (nie dodajemy -s w trzeciej osobie liczby pojedynczej)
- Po czasownikach modalnych zawsze używamy czasownika w formie podstawowej (bez „to”)
- „Can” używamy do wyrażania umiejętności i możliwości, „could” do przeszłych umiejętności i grzecznych próśb
- „Must” wyraża konieczność lub obowiązek, „mustn’t” oznacza zakaz
- „Should” używamy do udzielania rad i wyrażania powinności